Wie: Ouderennet VUmc en partners
Naam project: Als krachten afnemen, Eigen Kracht-conferenties voor kwetsbare ouderen
Doel: vergroten van de regierol van de oudere over zijn eigen zorg- en hulpverlening
Middel: aanspreken van het eigen netwerk en in bijeenkomsten samen te beslissen over het probleem.
Uitgevoerd door: onder meer VU medisch centrum, Eigen Kracht Centrale, Hogeschool van Amsterdam en Ouderen Overleg Amsterdam.
‘Ouderen moeten zelf kunnen bepalen of en hoe ze zorg willen’
Zodra ouderen in het ziekenhuis belanden of een ander beroep moeten doen op hulpverlening verliezen ze de controle. Tenminste, zo ervaren zij dat volgens Ouderennet VUmc en Ouderenorganisatie Amsterdam: bang hun autonomie en regie over zorg te verliezen. Inzet van een Eigen Kracht-conferentie (EK-c) moet daar verandering in brengen. Met het eigen netwerk om tafel en zelf beslissen of en welke zorg nodig is.
Netwerk geeft raad
“Bij inzet van een EK-c wordt een oudere eerst gekoppeld aan een coördinator”, legt onderzoeker Rosalie Metze uit. Ouderen kunnen daarbij hun wensen aangeven, bijvoorbeeld voor de taal die de coördinator spreekt. De coördinator gaat met de oudere in gesprek om de exacte vraag te achterhalen. “Bijvoorbeeld: hoe kan ik weer naar huis na mijn heupoperatie? Of: ik zou wel meer willen ondernemen, hoe doe ik dat?” Vervolgens brengen zij samen het sociale netwerk van de oudere in kaart, bijvoorbeeld familie en vrienden, bedenken hoe dat netwerk ingezet kan worden en of en waarvoor er eventueel professionals nodig zijn. Deze groep komt vervolgens bij elkaar tijdens een Eigen Kracht-conferentie, en gaat samen op zoek naar een oplossing.
Beproefde methode
De EK-c is niet nieuw. “De methode komt bij de Maori’s vandaan”, vertelt Metze. “Waren er problemen in het gezin, dan kwam de hele stam bijeen om te zoeken naar een oplossing.” Dat bleek effectief. De ‘gewone’ jeugdzorg in Nieuw-Zeeland ging de methode gebruiken en inmiddels zijn meerdere landen ermee aan de slag. De Nederlandse jeugdzorg gebruikt de EK-c nu al zo’n tien jaar. “Wij denken dat het voor ouderen ook een oplossing kan zijn omdat je met een EK-c de regie, die ouderen bang zijn te verliezen, bij uitstek in handen houdt.”
Zorg blijft nodig
De bedoeling is echter niet dat een oudere alles zelf gaat oplossen. “Het gaat er vooral om dat de oudere zelf kan beslissen. Hulpverlening blijft zeker nodig.” Dat laatste is ook voor professionals belangrijk. “Die vinden dit soms best moeilijk. Hun rol verandert namelijk en een deel van hun werk wordt uit handen genomen. En misschien gaan ouderen ook wel minder beroep doen op zorg. Daar staat tegenover dat hulpverleners ook gevraagd kunnen worden aanwezig te zijn tijdens zo’n ‘conferentie’. Bovendien kan een uitkomst van de conferentie ook zijn dat er juist professionals nodig zijn.”
Prettiger oud
Het project is gestart op initiatief van enkele ouderen en onderzoekt of de EK-c’s voor ouderen ook werkelijk wat bijdragen. “Daarbij meten we in hoeverre ouderen meer regie ervaren. Dat doen we voorafgaand aan de conferentie, erna en na een half jaar nog een keer. Vooral door gesprekken. Resultaten moeten we overigens per oudere bekijken, want iedere situatie, vraag of oplossing kan totaal anders zijn. Ik denk zelf dat het een goede manier is ouderen de controle terug te geven en te laten zien dat er wél een netwerk is. Het effect kun je op verschillende manieren terugzien. Bijvoorbeeld dat een mantelzorger het zwaarder krijgt omdat deze nu een extra rol krijgt, maar het kan ook dat een ander deel van het netwerk juist taken van de mantelzorger overneemt. Eén effect hoop ik vooral: dat ouderen prettiger oud worden in minder eenzaamheid.”